Dementie: Ziekte van Alzheimer

De Ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende en bekendste vorm van dementie. De hersenen van deze patiënten vertonen karakteristieke eiwitophopingen en laten een verschrompeling van de buitenste laag van de hersenschors zien. De oorzaak is onbekend. De kans op dementie neemt toe naarmate men ouder wordt. Bij de 65 - 69 jarigen komt dementie voor bij ongeveer 1,5%; bij de groep mensen vanaf 80 jaar loopt dit percentage op naar boven de 20%.

In de komende jaren staat onze maatschappij voor de opgave antwoord te vinden op het vraagstuk van de toenemende populatie met dementie. Nederland vergrijst; meer mensen worden steeds ouder. Steeds meer mensen lopen dus de kans om te dementeren. En met hen zullen meer dan een miljoen mensen in Nederland in hun familie geconfronteerd worden met dementie. Zij staan voor de taak om de patiënt op te vangen en te verzorgen. En dat met in het achterhoofd de wetenschap dat de dementie onomkeerbaar voortschrijdt, de patiënt steeds meer afhankelijk wordt van anderen en dus een steeds dringender beroep doet op zorg, geduld, tijd en betrokkenheid van zijn directe omgeving.

Nationale ramp?

Over 10 jaar telt Nederland 300.000 mensen met dementie. Naar schatting zullen er maar 29.000 plaatsen in verpleeghuizen beschikbaar zijn. Dit aantal is volstrekt onvoldoende om mensen met dementie voor wie thuis wonen onverantwoord is geworden, goed op te vangen. De Gezondheidsraad heeft in haar advies aan de overheid heel duidelijk gezegd dat de capaciteit in de zorg voor mensen met dementie snel en adequaat moet worden uitgebreid om de toename van het aantal patiënten het hoofd te kunnen bieden. Als dit niet gebeurt, wordt Alzheimer een nationale ramp, stelt Alzheimer Nederland, die in 2002 een campagne is gestart onder het motto ‘Alzheimer mag geen nationale ramp worden’. 

Dementie: Mogelijk uitstel door aanpak risico factoren

Leiden, 8 september 2005 – Er zijn aanwijzingen dat dementie kan worden uitgesteld met een adequate preventieve aanpak van risicofactoren voor hart- en vaatziekten. De laatste jaren is namelijk steeds duidelijker geworden dat vaatafwijkingen een belangrijke oorzaak spelen bij het ontstaan van dementie. Het bewijs dient te worden geleverd aan de hand van een grootschalig bevolkingsonderzoek, dat dit jaar van start is gegaan onder leiding van prof. dr. W.A. van Gool (AMC Amsterdam, vakgroep Neurologie & Klinische Neurofysiologie). Als blijkt dat het onderliggende proces van dementie met vijf jaar kan worden vertraagd, zou dat een halvering van het in 2020 voorziene aantal dementiepatiënten tot gevolg kunnen hebben. STG/Health Management Forum acht de tijd rijp om met dit gegeven in de publieksvoorlichting over een gezonde leefstijl en bij de opsporing en behandeling van risicofactoren voor hart- en vaatziekten (zoals hoge bloeddruk) alvast rekening te houden.

Dementie vormt een grote bedreiging voor de patiënt en zijn omgeving. Door de vergrijzing zal het aantal mensen met dementie toenemen van 200.000 nu tot 300.000 in 2030. Belangrijke therapeutische doorbraken voor behandeling van dementie zijn op korte termijn niet te verwachten. Daarom is het van groot belang dat de preventie en zorgverlening rond dementie worden uitgebreid en waar mogelijk worden verbeterd.

De noodzaak en mogelijkheden daartoe zijn in opdracht van Pfizer door de Stichting STG/Health Management Forum in kaart gebracht in het rapport “Toekomstagenda dementie”. Op donderdag 8 september a.s. (Crowne Plaza Promenade Hotel Den Haag, 14.00 – 18.00 uur) neemt mevrouw drs. G.M. van Heteren (Kamerlid PvdA; lid vaste kamercommissie VWS) het eerste exemplaar van de rapportage in ontvangst tijdens een plenaire HMF-bijeenkomst over ‘Toekomst verpleging en verzorging’.

De zorgverlening dient te worden verbeterd door het vergroten van de samenhang in het zorgaanbod en toename van kleinschalige zorgvoorzieningen. Ook dient het zorgaanbod voor patiënten in een beginnend dementiestadium te worden uitgebreid. Door verbetering van de vroegdiagnostiek zal hun aantal namelijk verder toenemen. Zo is uitbreiding van ‘respijtzorg’ (zoals bezoek- en oppasdiensten, logeerhuizen) nodig om te snelle opname in een intramurale instelling te voorkomen.

De publicatie is de derde deelrapportage van het project ‘Gezond ouder worden” waartoe Pfizer en STG/Health Management Forum in 2003 gezamenlijk het initiatief hebben genomen. Het project gaat in op mogelijkheden en onmogelijkheden om de gezonde levensverwachting van ouderen te verbeteren, chronische ziekteprocessen te remmen en de zelfredzaamheid en het welbevinden van ouderen te verbeteren. Met betrokkenen uit de gezondheidszorg is in deze deelrapportage een aanzet gegeven voor een toekomstagenda voor de dementiezorg. Daarbij is in het bijzonder ingegaan op de mogelijkheden ten aanzien van preventie en de terugdringing en beheersing van de ziektelast. Eerder verschenen rapportages stonden in het teken van ‘Gezond ouder worden’ en ‘Diabetes Mellitus’.